Trong bối cảnh nhu cầu phát triển năng lượng tái tạo ngày càng tăng, cơ quan quản lý nhà nước đang lấy ý kiến đối với dự thảo sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến điện mặt trời mái nhà. Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là điều chỉnh cơ chế mua bán phần điện dư phát lên lưới điện quốc gia.
Tiếp tục ưu tiên mô hình tự sản – tự tiêu
Theo định hướng chung, điện mặt trời mái nhà vẫn được xác định là mô hình:
-
Sản xuất điện phục vụ nhu cầu sử dụng tại chỗ
-
Góp phần giảm áp lực cho hệ thống điện quốc gia
-
Nâng cao tính chủ động về năng lượng cho hộ gia đình và doanh nghiệp
Việc bán điện dư lên lưới chỉ được xem là phần bổ trợ, không làm thay đổi bản chất tự sản – tự tiêu của mô hình điện mặt trời mái nhà.
Nguyên tắc chung: Bán điện dư không vượt quá 50% sản lượng
Theo nội dung dự thảo, nguyên tắc áp dụng xuyên suốt đối với điện mặt trời mái nhà là:
phần điện dư được phép bán lên lưới điện quốc gia không vượt quá 50% tổng sản lượng điện phát ra của hệ thống.
Quy định này nhằm đảm bảo sự cân bằng giữa việc khuyến khích đầu tư năng lượng tái tạo và yêu cầu vận hành an toàn, ổn định của hệ thống điện khi tỷ trọng nguồn điện phân tán ngày càng tăng.
Cơ chế linh hoạt mang tính chuyển tiếp đến hết năm 2030
Bên cạnh nguyên tắc chung nêu trên, dự thảo cũng đề xuất cơ chế linh hoạt có thời hạn nhằm tạo điều kiện thúc đẩy phát triển điện mặt trời mái nhà trong giai đoạn trung hạn.
Cụ thể, từ khi nghị định mới có hiệu lực đến hết ngày 31/12/2030, trong một số trường hợp phù hợp với điều kiện vận hành hệ thống điện, tỷ lệ điện dư được phép bán có thể cao hơn 50%, trên cơ sở thỏa thuận giữa bên bán và bên mua điện.
Sau thời điểm 01/01/2031, hoạt động mua bán điện dư sẽ quay về áp dụng thống nhất theo nguyên tắc chung, với tỷ lệ không vượt quá 50% sản lượng điện phát ra.
Cách tiếp cận này được đánh giá là giải pháp dung hòa, vừa tạo dư địa khuyến khích đầu tư trong giai đoạn 2025–2030, vừa đảm bảo tính ổn định dài hạn cho hệ thống điện quốc gia.
Trường hợp không giới hạn tỷ lệ bán điện dư
Dự thảo cũng quy định ngoại lệ đối với:
-
Khu vực miền núi, biên giới, hải đảo
-
Vùng chưa được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia
Tại các khu vực này, điện mặt trời mái nhà có thể được bán toàn bộ sản lượng điện dư. Tuy nhiên, khi các khu vực trên được cấp điện từ hệ thống điện quốc gia, việc bán điện dư sẽ áp dụng theo nguyên tắc và tỷ lệ chung như các khu vực khác.
Phạm vi đối tượng được xem xét áp dụng
Theo nội dung dự thảo, cơ chế mới được xem xét áp dụng cho:
-
Hộ gia đình lắp đặt điện mặt trời mái nhà
-
Khu vực đã có lưới điện tại chỗ nhưng chưa đấu nối hoặc chưa liên kết với hệ thống điện quốc gia
-
Một số hệ thống điện mặt trời mái nhà lắp đặt tại công trình thuộc tài sản công, theo điều kiện cụ thể do cơ quan có thẩm quyền quy định
Lưu ý quan trọng cho doanh nghiệp và nhà đầu tư
Cần lưu ý rằng:
-
Các nội dung nêu trên đang ở giai đoạn dự thảo, chưa phải quy định chính thức có hiệu lực
-
Việc triển khai thực tế sẽ phụ thuộc vào nghị định được ban hành cuối cùng và các văn bản hướng dẫn chi tiết của cơ quan quản lý, đơn vị điện lực
Do đó, doanh nghiệp và nhà đầu tư nên tiếp cận thông tin theo hướng chuẩn bị, đánh giá phương án và theo dõi chính sách, thay vì triển khai đầu tư chỉ dựa trên nội dung dự thảo.
Đánh giá tác động
Nếu chính sách mới được thông qua, dự kiến sẽ:
-
Gia tăng sức hấp dẫn của mô hình điện mặt trời mái nhà
-
Cải thiện hiệu quả tài chính cho doanh nghiệp sản xuất
-
Khuyến khích đầu tư sớm trong giai đoạn chuyển tiếp đến năm 2030
-
Góp phần bổ sung nguồn điện phân tán cho hệ thống điện quốc gia
Xem thêm
