Thuế Carbon: Khái niệm, Định giá & Chính sách

Thue Carbon

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu trở thành mối quan tâm hàng đầu trên toàn cầu, “thuế carbon” đã trở thành một chủ đề nóng bỏng, làm thay đổi cách chúng ta tiếp cận vấn đề môi trường.

Bài viết này sẽ chiêm nghiệm sâu hơn về khái niệm của thuế carbon, quá trình định giá, và những chính sách đang được triển khai để đối phó với thách thức khí nhà kính,

Hãy cùng VREnergy tìm hiểu về cơ hội và thách thức mà thuế carbon mang lại cho sự phát triển bền vững của xã hội.

Hiểu về thuế carbon

Thuế carbon là một loại thuế môi trường đánh vào lượng carbon của nhiên liệu. Đây là một hình thức định giá carbon. Các nguyên tử carbon có mặt trong mọi nhiên liệu hóa thạch và thải ra khí CO₂ khi được đốt cháy. Khí CO₂ là một trong những khí nhà kính của nhóm ngành công nghiệp gây ra biến đổi khí hậu.

thue carbon 1 min

Thuế carbon được áp dụng với mục đích định giá phát thải, ngăn chặn các hoạt động khai thác, sử dụng, tiêu dùng năng lượng quá mức bằng cách hạn chế và giảm thiểu khả năng sinh lời của các hoạt động đó. Thuế carbon cũng được kỳ vọng sẽ khuyến khích các doanh nghiệp và người dân chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch, thân thiện với môi trường.

Phương pháp định giá về định giá thuế cách 

Có thể hiểu rằng, định giá carbon là việc xác định giá trị của khí thải nhà kính. Giá trị này được thể hiện bằng đơn vị tiền tệ, và được sử dụng để tính thuế carbon.

3 phương pháp định giá carbon khác nhau, bao gồm:

  • Phương pháp thị trường: Giá carbon được xác định dựa trên giá thị trường của các quyền phát thải.
  • Phương pháp chi phí: Giá carbon được xác định dựa trên chi phí của các biện pháp giảm phát thải.
  • Phương pháp lợi ích: Giá carbon được xác định dựa trên lợi ích của việc giảm phát thải.

Phương pháp dựa trên kinh tế thị trường

Phương pháp thị trường là phương pháp định giá carbon dựa trên giá thị trường của các quyền phát thải. Quyền phát thải là một loại chứng chỉ cho phép chủ sở hữu phát thải một lượng khí nhà kính nhất định. Các quyền phát thải có thể được mua bán trên thị trường, và giá của chúng sẽ được xác định bởi cung và cầu.

thue carbon 3 min

Phương pháp thị trường có một số ưu điểm như:

  • Giá carbon được xác định một cách tự do, dựa trên cung và cầu, do đó phản ánh chính xác giá trị của khí thải nhà kính.
  • Phương pháp này có thể được áp dụng cho nhiều loại khí nhà kính khác nhau.

Tuy nhiên, phương pháp thị trường cũng có một số nhược điểm như:

  • Phương pháp này đòi hỏi phải có một thị trường quyền phát thải hoạt động hiệu quả.
  • Phương pháp này có thể dẫn đến sự phân bổ các quyền phát thải không hiệu quả.

Phương pháp chi phí của việc giảm phát thải

Phương pháp chi phí là phương pháp định giá carbon dựa trên chi phí của các biện pháp giảm phát thải. Chi phí giảm phát thải là chi phí cần thiết để giảm lượng khí thải nhà kính xuống một mức nhất định.

Phương pháp chi phí có một số ưu điểm như:

  • Phương pháp này đơn giản và dễ thực hiện.
  • Phương pháp này có thể được áp dụng cho nhiều loại khí nhà kính khác nhau.

Tuy nhiên, phương pháp chi phí cũng có một số nhược điểm như:

  • Giá carbon được xác định dựa trên chi phí, có thể không phản ánh chính xác giá trị của khí thải nhà kính.
  • Phương pháp này không khuyến khích các doanh nghiệp đổi mới công nghệ để giảm phát thải.

Phương pháp lợi ích của việc giảm phát thải

thue carbon 2 min

Phương pháp lợi ích là phương pháp định giá carbon dựa trên lợi ích của việc giảm phát thải. Lợi ích của việc giảm phát thải bao gồm giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu, cải thiện sức khỏe cộng đồng,…

Phương pháp lợi ích có một số ưu điểm như:

  • Phương pháp này phản ánh chính xác giá trị của khí thải nhà kính, vì nó dựa trên lợi ích của việc giảm phát thải.
  • Phương pháp này khuyến khích các doanh nghiệp đổi mới công nghệ để giảm phát thải.

Tuy nhiên, phương pháp lợi ích cũng có một số nhược điểm như:

  • Phương pháp này khó thực hiện, vì khó ước tính chính xác lợi ích của việc giảm phát thải.
  • Phương pháp này có thể dẫn đến giá carbon cao, gây ra tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

Cách lựa chọn phương pháp định giá carbon

Việc lựa chọn phương pháp định giá carbon phụ thuộc vào các yếu tố như:

  • Mục tiêu giảm phát thải của quốc gia.
  • Mức độ phát triển kinh tế của quốc gia.
  • Cơ sở hạ tầng của quốc gia.

Nếu mục tiêu giảm phát thải của quốc gia là cao, thì cần áp dụng một phương pháp định giá carbon có thể tạo ra hiệu ứng giảm phát thải mạnh mẽ. Nếu mức độ phát triển kinh tế của quốc gia còn thấp, thì cần áp dụng một phương pháp định giá carbon có thể giảm thiểu tác động tiêu cực đến nền kinh tế. Nếu cơ sở hạ tầng của quốc gia chưa phát triển, thì cần áp dụng một phương pháp định giá carbon đơn giản và dễ thực hiện.

Trên thế giới, hiện nay có nhiều quốc gia đang áp dụng các phương pháp định giá carbon khác nhau. Các nước phát triển thường áp dụng phương pháp thị trường hoặc phương pháp lợi ích. Các nước đang phát triển thường áp dụng phương pháp chi phí hoặc phương pháp thị trường.

Chính sách về thuế carbon cần nắm rõ

Thuế carbon là một loại thuế môi trường đánh vào lượng carbon của nhiên liệu. Đây là một hình thức định giá carbon. Các nguyên tử carbon có mặt trong mọi nhiên liệu hóa thạch và thải ra khí CO₂ khi được đốt cháy. Khí CO₂ là một trong những khí nhà kính chính gây ra biến đổi khí hậu.

Chính sách thuế carbon là một trong những chính sách quan trọng để giảm phát thải khí nhà kính. Các chính sách thuế carbon thường bao gồm các nội dung sau:

  • Đối tượng chịu thuế: Đối tượng chịu thuế carbon thường là các hoạt động phát thải khí nhà kính, bao gồm sản xuất, tiêu dùng năng lượng, vận tải,…
  • Mức thuế: Mức thuế carbon được xác định dựa trên mục tiêu giảm phát thải của quốc gia.
  • Cơ chế thu thuế: Cơ chế thu thuế carbon có thể là thu trực tiếp hoặc thu gián tiếp.

Đối tượng chịu thuế

Đối tượng chịu thuế carbon thường là các hoạt động phát thải khí nhà kính, bao gồm:

  • Sản xuất: Các nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất công nghiệp,…
  • Tiêu dùng năng lượng: Các hộ gia đình, doanh nghiệp, tổ chức,… sử dụng năng lượng.
  • Vận tải: Các phương tiện giao thông vận tải, bao gồm ô tô, xe máy, xe tải,…

Mức thuế

Mức thuế carbon được xác định dựa trên mục tiêu giảm phát thải của quốc gia. Mức thuế càng cao thì tác động giảm phát thải càng lớn. Tuy nhiên, mức thuế cũng cần được cân nhắc để không gây ra tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

Cơ chế thu thuế

Cơ chế thu thuế carbon có thể là thu trực tiếp hoặc thu gián tiếp.

  • Thu trực tiếp: Thuế carbon được thu trực tiếp từ các đối tượng chịu thuế. Ví dụ, các doanh nghiệp phát thải khí nhà kính phải nộp thuế carbon cho nhà nước.
  • Thu gián tiếp: Thuế carbon được thu gián tiếp thông qua giá cả hàng hóa và dịch vụ. Ví dụ, giá xăng dầu được tính thêm thuế carbon.

Tác động của thuế carbon

Thuế carbon có thể mang lại nhiều tác động tích cực và tiêu cực đối với nền kinh tế.

Tác động tích cực

  • Giảm phát thải khí nhà kính: Thuế carbon là một công cụ hiệu quả để giảm phát thải khí nhà kính. Khi giá carbon tăng lên, các doanh nghiệp và người dân sẽ có xu hướng giảm thiểu lượng phát thải để tiết kiệm chi phí.
  • Khuyến khích chuyển đổi sang các nguồn năng lượng sạch: Thuế carbon sẽ tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các doanh nghiệp sử dụng các nguồn năng lượng sạch, thân thiện với môi trường. Điều này sẽ khuyến khích các doanh nghiệp chuyển đổi sang các nguồn năng lượng này.
  • Tăng cường nghiên cứu và phát triển các công nghệ giảm phát thải: Thuế carbon sẽ tạo ra nhu cầu về các công nghệ giảm phát thải. Điều này sẽ thúc đẩy các doanh nghiệp và các nhà khoa học nghiên cứu và phát triển các công nghệ này.

Tác động tiêu cực

  • Tăng chi phí sản xuất: Thuế carbon sẽ làm tăng chi phí sản xuất của các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp sử dụng nhiều nhiên liệu hóa thạch. Điều này có thể dẫn đến tăng giá cả hàng hóa và dịch vụ.
  • Giảm năng suất lao động: Thuế carbon có thể làm giảm năng suất lao động do các doanh nghiệp phải chi thêm chi phí để giảm phát thải.
  • Gia tăng bất bình đẳng: Thuế carbon có thể làm gia tăng bất bình đẳng trong xã hội do các hộ gia đình nghèo có xu hướng tiêu thụ nhiều nhiên liệu hóa thạch hơn các hộ gia đình giàu có.

Tổng kết lại rằng, thuế carbon là một công cụ quan trọng để giảm phát thải khí nhà kính. Tuy nhiên, cần có sự cân nhắc kỹ lưỡng khi áp dụng thuế carbon để giảm thiểu các tác động tiêu cực đến nền kinh tế.

Tầm nhìn và triển vọng của thuế carbon

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng trở nên nghiêm trọng, tầm nhìn và triển vọng của thuế carbon là rất tích cực. Đây là công cụ quan trọng để giảm phát thải khí nhà kính, một trong những nguyên nhân chính gây ra biến đổi khí hậu.

thue carbon 4 min

Theo một báo cáo của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), thuế carbon có thể giúp giảm phát thải khí nhà kính từ 20% đến 40% vào năm 2030. Báo cáo cũng cho thấy rằng thuế carbon có thể tạo ra lợi ích kinh tế đáng kể, bao gồm tạo ra việc làm mới, tăng trưởng kinh tế và cải thiện sức khỏe cộng đồng.

Phát triển và phổ biến thuế carbon trên toàn cầu

Sự phát triển và phổ biến của thuế carbon trên toàn cầu là một xu hướng tích cực. Tính đến năm 2023, đã có hơn 60 quốc gia trên thế giới áp dụng thuế carbon. Trong đó, nhiều quốc gia phát triển, như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Nhật Bản,… đã áp dụng thuế carbon với mức thuế cao.

Trong thời gian tới, xu hướng phát triển và phổ biến thuế carbon trên toàn cầu dự kiến sẽ tiếp tục tăng. Điều này là do các quốc gia ngày càng nhận thức được tầm quan trọng của việc giảm phát thải khí nhà kính để ứng phó với biến đổi khí hậu.

Những thay đổi và cải tiến trong tương lai của thuế carbon

Trong tương lai, thuế carbon dự kiến sẽ có những thay đổi và cải tiến để trở nên hiệu quả hơn. Một số thay đổi và cải tiến có thể được thực hiện bao gồm:

  • Mở rộng đối tượng chịu thuế: Thuế carbon có thể được mở rộng đối tượng chịu thuế để bao gồm nhiều hoạt động phát thải khí nhà kính hơn. Điều này sẽ giúp tăng hiệu quả giảm phát thải của thuế carbon.
  • Tăng mức thuế: Thuế carbon có thể được tăng mức thuế để tạo ra tác động giảm phát thải mạnh mẽ hơn. Tuy nhiên, cần cân nhắc kỹ lưỡng để không gây ra tác động tiêu cực đến nền kinh tế.
  • Sử dụng các công cụ bổ sung: Thuế carbon có thể được sử dụng kết hợp với các công cụ bổ sung khác, như quy định, trợ cấp,… để tăng hiệu quả giảm phát thải.

Có thể thấy, tương lai của thuế carbon là rất tích cực. Thuế carbon có tiềm năng trở thành một công cụ quan trọng để giảm phát thải khí nhà kính và ứng phó với biến đổi khí hậu.