Việt Nam đẩy mạnh rooftop solar và BESS để giảm áp lực lưới điện năm 2026

Áp lực cung ứng điện tại Việt Nam trong năm 2026 đang trở nên rõ nét hơn khi nhu cầu tiêu thụ tiếp tục tăng, trong khi hệ thống phải chuẩn bị cho các tháng cao điểm mùa khô. Trong bối cảnh đó, rooftop solar tự sản tự tiêu và hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin, hay BESS, đang được nhấn mạnh nhiều hơn như những giải pháp hỗ trợ giảm tải cho lưới điện và tăng tính chủ động về năng lượng cho khách hàng sử dụng điện.

Theo EVN, trong hai tháng đầu năm 2026, tổng sản lượng điện sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống đạt hơn 48,2 tỷ kWh, tăng 7,09% so với cùng kỳ năm 2025. Điện thương phẩm đạt 43,5 tỷ kWh, tăng 8,46%. Cơ cấu nguồn điện trong giai đoạn này vẫn cho thấy nhiệt điện than giữ tỷ trọng lớn nhất, tiếp theo là thủy điện, năng lượng tái tạo, điện khí và nhập khẩu điện. Những con số này phản ánh một thực tế quen thuộc nhưng ngày càng rõ hơn: nhu cầu điện của nền kinh tế đang tăng nhanh và bài toán bảo đảm cung ứng điện ổn định tiếp tục là ưu tiên lớn trong năm nay.

Rủi ro thời tiết là một yếu tố được giới vận hành đặc biệt lưu ý. EVN cho biết hiện tượng La Niña đang suy yếu trong nửa đầu năm 2026 và có xu hướng chuyển dần sang El Niño vào cuối năm 2026, đầu năm 2027. Cùng với đó, nhu cầu điện sinh hoạt trong dịp Tết vừa qua đã tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm trước; nếu nắng nóng kéo dài, mức tiêu thụ điện khu dân cư có thể tăng tới 25%. Đây là lý do khiến áp lực mùa khô năm 2026 không chỉ nằm ở nguồn phát mà còn nằm ở khả năng vận hành linh hoạt toàn hệ thống.

Trước bối cảnh đó, EVN cho biết đang triển khai đồng thời nhiều giải pháp như điều tiết nguồn nước thủy điện hợp lý, bảo đảm nhiên liệu cho nhiệt điện, rà soát lịch bảo dưỡng để tránh trùng với giai đoạn cao điểm, đồng thời tạo điều kiện để các khu công nghiệp và đơn vị sản xuất, kinh doanh lắp đặt rooftop solar tự sản xuất, tự tiêu thụ. Đây được xem là một giải pháp giúp khách hàng tiết kiệm chi phí, đồng thời giảm áp lực cho lưới điện quốc gia.

Điểm đáng chú ý là định hướng này đã có dữ liệu thực tế đi kèm. Tại khu vực do Tổng công ty Điện lực miền Bắc quản lý, đến cuối tháng 2/2026 đã có 2.893 khách hàng phát triển nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ, với tổng công suất khoảng 390 MW. Dù quy mô này chưa thể thay thế vai trò của nguồn điện tập trung, nó cho thấy rooftop solar đang dần trở thành một phần hiện hữu của bài toán cung ứng điện, đặc biệt ở nhóm khách hàng công nghiệp và sản xuất có phụ tải ban ngày tương đối lớn.

Song song với rooftop solar, BESS cũng được nhắc đến nhiều hơn trong các phương án bảo đảm điện. Tuy vậy, cách nhìn phù hợp ở thời điểm hiện tại là BESS đang được thúc đẩy triển khai nhanh hơn, chứ chưa phải đã bước vào giai đoạn phổ biến rộng ngay trong năm 2026. Theo định hướng hiện nay, các hạng mục liên quan đến BESS đang được đẩy nhanh để phục vụ vận hành trong giai đoạn tới. Điều này cho thấy lưu trữ năng lượng đang được xem là một cấu phần quan trọng để tăng tính linh hoạt cho hệ thống, nhưng thị trường vẫn đang ở giai đoạn tăng tốc chuẩn bị và triển khai.

Ở góc độ chính sách và điều hành, áp lực bảo đảm điện trong năm 2026 cũng gắn với yêu cầu tăng trưởng kinh tế cao hơn. EVN được yêu cầu duy trì tốc độ tăng trưởng điện năng từ 15% trở lên để phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10%, trong bối cảnh cơ cấu tăng trưởng chuyển dịch mạnh sang các ngành công nghệ cao như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và trung tâm dữ liệu. Điều này cho thấy nhu cầu điện trong những năm tới không chỉ tăng về lượng mà còn tăng về yêu cầu chất lượng, độ ổn định và khả năng đáp ứng phụ tải mới.

Cùng lúc, Bộ Công Thương cũng đang đẩy mạnh thông điệp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên phạm vi rộng hơn. Chiến dịch Giờ Trái đất 2026 mang thông điệp “Sáng tạo xanh – Tương lai xanh”, với sự kiện tắt đèn diễn ra từ 20h30 đến 21h30 ngày 28/3/2026. Truyền thông của chiến dịch năm nay không chỉ nhấn vào hành vi tiết kiệm năng lượng của hộ gia đình mà còn mở rộng tới cộng đồng doanh nghiệp, qua đó phản ánh rõ hơn xu hướng xem tiết kiệm năng lượng là một phần của chiến lược phát triển bền vững.

Từ góc nhìn thị trường, diễn biến năm 2026 cho thấy doanh nghiệp đang đứng trước một bài toán mới về năng lượng. Mối quan tâm không còn dừng ở chi phí điện, mà mở rộng sang tính ổn định của nguồn cung, khả năng tự chủ một phần phụ tải và yêu cầu giảm phát thải trong vận hành. Trong bối cảnh đó, rooftop solar tự sản tự tiêu có thể là bước đi phù hợp với nhiều nhà máy, kho vận và cơ sở sản xuất có mức tiêu thụ điện ban ngày cao; còn BESS được xem là hướng đi cần theo dõi sát trong trung hạn, nhất là khi nhu cầu điều độ phụ tải và tối ưu vận hành ngày càng trở nên quan trọng hơn.

Hướng đi thực tế cho doanh nghiệp

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng cao và áp lực tối ưu phụ tải ngày càng lớn, doanh nghiệp có thể bắt đầu từ bước đánh giá hiện trạng tiêu thụ điện, tiềm năng mái và khả năng tích hợp lưu trữ để xây dựng lộ trình phù hợp. VREnergy hiện cung cấp giải pháp EPC điện mặt trời doanh nghiệp, dịch vụ O&M và tư vấn triển khai các hệ thống lưu trữ năng lượng cho nhà máy, kho vận và dự án công nghiệp.