Điểm lại thực trạng năng lượng sạch: Việt Nam đang đi đúng hướng?
Cuộc đua phát triển năng lượng sạch đang nóng lên từng ngày, với những bước tiến đáng kinh ngạc ở nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam. Câu hỏi đặt ra là: liệu chúng ta đang thực sự bắt kịp xu thế toàn cầu hay chỉ đang “chạy theo” một cách hình thức?
Việt Nam: Hành trình chuyển đổi năng lượng và các bước tiến
Quy hoạch điện VIII: Định hướng phát triển năng lượng trong tương lai
Tháng 5/2023, sau quá trình nghiên cứu kỹ lưỡng và nhiều phiên họp góp ý, Quy hoạch điện VIII đã chính thức được Thủ tướng phê duyệt. Quy hoạch đã đặt ra mục tiêu đầy tham vọng với công suất điện gió ngoài khơi dự kiến đạt 6.000 MW và điện mặt trời áp mái đạt 2.600 MW vào năm 2030. Theo nhiều chuyên gia trong ngành, mặc dù đây là tầm nhìn đúng đắn hướng tới phát triển bền vững, việc triển khai những mục tiêu này trong thực tế còn cần nhiều nỗ lực và giải pháp đồng bộ từ các bên liên quan.
Qua quá trình triển khai thời gian qua, một số dự án năng lượng tái tạo đã gặp khó khăn trong việc duy trì hiệu quả hoạt động sau khi cơ chế giá FIT kết thúc. Điều này cho thấy sự cần thiết của các chính sách dài hạn, bền vững hơn để thu hẹp khoảng cách giữa kế hoạch và thực tế triển khai.
Điều chỉnh chiến lược: Cân bằng giữa các nguồn năng lượng
So với mục tiêu ban đầu, Việt Nam đã tăng tỷ trọng điện mặt trời từ 5% lên 16% – một con số đầy tham vọng. Tuy nhiên, đáng chú ý là chúng ta vẫn giữ mục tiêu tăng công suất điện than từ 30,1 GW lên 31 GW vào năm 2030.
Theo đánh giá của giới chuyên môn trong lĩnh vực năng lượng, việc điều chỉnh này phản ánh sự cân nhắc thực tế giữa an ninh năng lượng và mục tiêu xanh hóa. Trong bối cảnh nhu cầu điện của Việt Nam đang tăng 8-10% mỗi năm, việc chuyển đổi hoàn toàn khỏi than đá cần được thực hiện theo lộ trình phù hợp với điều kiện thực tế.
Điện hạt nhân cũng bất ngờ quay trở lại kế hoạch với thời điểm triển khai vào năm 2035 – sau khi đã từng bị “khai tử” năm 2016. Phải chăng đây là dấu hiệu của một chiến lược thiếu nhất quán?
Xu hướng năng lượng sạch toàn cầu: Những tiến triển đáng chú ý
Đầu tư kỷ lục vào năng lượng sạch và vai trò của Trung Quốc
Năm 2024, thế giới chứng kiến con số kỷ lục: hơn 2.000 tỷ USD đổ vào năng lượng sạch, tăng 11% so với năm trước. Đáng nói, một mình Trung Quốc đã chiếm tới 818 tỷ USD – nhiều hơn tổng đầu tư của Mỹ, EU và Anh cộng lại!
Các nhà máy sản xuất pin mặt trời lớn của Trung Quốc như LONGi đã đạt được quy mô sản xuất đáng kinh ngạc với công suất lên đến hàng triệu tấm pin mỗi tháng. Nhờ quy mô sản xuất và cải tiến công nghệ, giá thành sản phẩm đã giảm đáng kể – theo nhiều báo cáo ngành, giá pin mặt trời đã giảm tới 90% trong vòng một thập kỷ qua.
Doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thúc đẩy chuỗi cung ứng xanh
“Xanh hóa” giờ không còn là khẩu hiệu mà đã trở thành áp lực thực sự! Apple đã “ép” hơn 200 nhà cung cấp phải dùng 100% năng lượng tái tạo, tương đương gần 3.000 gigawatt điện sạch.
Tại Việt Nam, các nhà máy của Luxshare, Goertek đang gấp rút lắp điện mặt trời áp mái để đáp ứng yêu cầu này. Theo thông tin từ một số doanh nghiệp sản xuất tại các khu công nghiệp ở Bắc Giang, việc đáp ứng các tiêu chuẩn xanh đang trở thành yêu cầu bắt buộc nếu muốn duy trì hợp đồng với các tập đoàn công nghệ lớn.
Đông Nam Á: Nhu cầu đầu tư và tiềm năng phát triển
Theo IEA, Đông Nam Á cần bơm 190 tỷ USD vào năng lượng sạch – gấp 5 lần hiện tại – để đạt mục tiêu khí hậu 2035. Con số này nghe thật choáng váng trong bối cảnh kinh tế khu vực còn nhiều khó khăn.
Nhưng cơ hội đang mở ra khi các “ông lớn” như Masdar (UAE), Iberdrola (Tây Ban Nha) đang tìm kiếm cơ hội rót vốn vào các dự án quy mô lớn tại Việt Nam, Indonesia và Philippines.
Triển vọng và giải pháp cho tương lai
Nhìn lại chặng đường vừa qua, Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể trong phát triển năng lượng sạch. Dù vậy, chúng ta vẫn đang phải đối mặt với nhiều thách thức:
- Lưới điện quá tải: Tại một số địa phương có tiềm năng năng lượng tái tạo lớn như Ninh Thuận và Bình Thuận, hạ tầng lưới điện hiện tại đang đặt ra thách thức trong việc giải tỏa hết công suất từ các nhà máy điện mặt trời.
- Thiếu cơ chế giá hợp lý: Sau khi kết thúc cơ chế FIT, thị trường điện DPPA vẫn chưa được triển khai đồng bộ.
- Vốn đầu tư khổng lồ: Để đáp ứng nhu cầu phát triển, Việt Nam cần khoảng 14 tỷ USD mỗi năm cho ngành điện.
Trong bối cảnh đó, việc điều chỉnh Quy hoạch điện VIII là bước đi cần thiết nhưng chưa đủ. Chúng ta cần một chiến lược dài hơi, đồng bộ hơn và thực tế hơn.
Nhiều chuyên gia hàng đầu trong ngành điện đều nhấn mạnh rằng chuyển dịch năng lượng không chỉ là nhiệm vụ của riêng ngành điện mà là của cả nền kinh tế. Đây thực sự là một cuộc cách mạng toàn diện, không chỉ dừng lại ở việc thay đổi nguồn điện mà còn liên quan đến sự thay đổi trong cách chúng ta sản xuất, tiêu thụ và quản lý năng lượng.
Có lẽ đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận việc phát triển năng lượng sạch không chỉ là xu thế mà là con đường sống còn cho phát triển bền vững trong tương lai.
Xem thêm
